Avesnes-le-Comte · Fiszka 4 245 · Postacie · Budowniczowie
Charles Holden: Architekt Wiecznego Spoczynku
1875–1960 · Czwarty architekt naczelny Imperial War Graves Commission
Odwiedzający, którzy przekraczają bramę wojskowego rozszerzenia cmentarza w Avesnes-le-Comte, niemal nigdy nie znają nazwiska twórcy jego układu. Nazywał się Charles Holden, a ten sam człowiek zaprojektował jedne z najsłynniejszych stacji londyńskiego metra.
I
Wybitny architekt
Charles Henry Holden urodził się 12 maja 1875 roku w Great Lever koło Bolton, w hrabstwie Lancashire. Wykształcony w Bolton i Manchesterze, trafił do Londynu, gdzie w 1899 roku dołączył do biura Henry’ego Percy’ego Adamsa, którego wspólnikiem został w 1907 roku. Jego sława opiera się głównie na trzech realizacjach: siedzibie Underground Electric Railways Company przy 55 Broadway, Senate House Uniwersytetu Londyńskiego oraz bibliotece centralnej w Bristolu. To jednak londyńskie metro przyniosło mu popularność: w latach 20. i 30. XX wieku zaprojektował serię stacji, których ceglano-szklane bryły do dziś definiują wizerunek sieci.
II
Od sanitariusza do architekta zmarłych
Do cmentarzy wojskowych doprowadziło Holdena nie zlecenie, lecz osobiste zaangażowanie. Podczas Wielkiej Wojny służył jako ochotnik-sanitariusz w London Ambulance Column Czerwonego Krzyża, przewożąc rannych z londyńskich dworców do szpitali stolicy. W październiku 1917 roku mianowano go tymczasowym porucznikiem w Dyrekcji Rejestracji Grobów.
„Kraj to tylko rozległa pustynia, nie do poznania od zniszczeń, tam gdzie były wsie, sady i żyzne ziemie — dziś pogrążone w beznadziejnym chaosie; a w zaroślach, pojedynczo lub w grupach, widać tu i ówdzie małe białe krzyże znaczące miejsce, gdzie polegli i zostali pochowani ludzie. »
— Charles Holden, listopad 1917
III
Czwarty architekt naczelny
We wrześniu 1918 roku Holden został przeniesiony do Imperial War Graves Commission w randze majora — jako jedyny z architektów Komisji nosił mundur. W 1920 roku awansował na czwartego architekta naczelnego. W latach 1918–1928 zaprojektował 69 cmentarzy dla Komisji, w tym Buttes New British Cemetery w Zonnebeke i nowozelandzki pomnik na Messines Ridge.
IV
Avesnes-le-Comte, jeden z sześćdziesięciu dziewięciu
Wioska była przez pewien czas kwaterą główną brytyjskiego VI Korpusu i punktem przyjmowania rannych. Rozbudowę cmentarza — dziś 333 groby, w tym cztery nieznane — zaprojektował Charles Holden. Rozpoznajemy jego styl: proste bryły z kamienia, brak zdobień, geometria pozostawiająca miejsce ciszy. Holden zmarł 1 maja 1960 roku w Harmer Green, obsypany zaszczytami — złotym medalem RIBA (1936) i tytułem Royal Designer for Industry (1943). Dwukrotnie odmówił nobilitacji. W Avesnes-le-Comte jego nazwisko nie jest nigdzie zapisane; jego dzieło jednak odwiedzane jest każdego dnia.
- Commonwealth War Graves Commission — Avesnes-le-Comte Communal Cemetery Extension, nr 7401.
- RIBA — zbiory Charlesa Holdena i archiwum Adams, Holden & Pearson.
